ВАША НОВОСТЬ


Если Вы знаете театральную новость,
которой нет у нас, пожалуйста,
напишите нам

Кто на сайте

Сейчас 77 гостей онлайн

Юбілей А. П. Чэхава PDF Печать E-mail
Блоги - Авторский блог
Автор: Падаляка Раман   
29.01.2010 01:00

29 студзеня спаўняецца 150 гадоў з дня нараджэння Антона Паўлавіча Чэхава. 

Рускі пісьменнік, драматург Антон Паўлавіч Чэхаў нарадзіўся 29 студзеня (17 студзеня па ст. стылю) 1860 годзе ў горадзе Таганрозе ў сям’і купца трэцяй гільдыі, уладальніка бакалейнай крамы. У сям’і Чэхавых было шасцера дзяцей і ўсе вельмі адораныя. 

 

Рускі пісьменнік Антон Чэхаў у студэнцкія гады. 

Антон вучыўся ў грэцкай школе, затым у класічнай гімназіі. Будучы вучнем гімназіі, Антон Чэхаў адначасова працаваў у краме бацькі. У 1876 годзе бацька збяднеў і змушаны быў бегчы разам з сям’ёй ад крэдытораў у Маскву, дзе сям’я Чэхавых амаль тры гады жыла ў бядноце. Антон да заканчэння гімназіі заставаўся ў Таганрозе, зарабляў на жыццё рэпетытарствам і нават высылаў невялікія грашовыя пераклады сям’і. У Маскву ён прыехаў толькі ў 1879 годзе і ў тым жа годзе паступіў на медыцынскі факультэт Маскоўскага ўніверсітэта, дзе яго выкладчыкамі былі вельмі вядомыя прафесары, у тым ліку і Мікалай Скліфасоўскі. 

Першыя літаратурныя досведы Чэхава адносяцца да гімназічных гадоў. Ён пісаў вадэвілі, сцэны, нарысы, анекдоты, некаторыя з якіх пасылаў у рэдакцыі сталічных гумарыстычных часопісаў. Пасля паступлення ва ўніверсітэт літаратурная праца стала для Чэхава асноўнай крыніцай заробку. Ён рэгулярна публікаваў свае гумарыстычныя аповяды на старонках масавых ілюстраваных часопісаў пад псеўданімамі Антоша Чэхантэ, Чалавек без селязёнкі, Брат майго брата і інш. (усяго вядома больш 50 псеўданімаў Чэхава).


Першыя творы Чэхава публікуюцца ў 1880 годзе ў часопісе «Страказа» — гэта, напісаныя ў жанры пародый. З гэтага часу пачынаецца літаратурная дзейнасць Антона Паўлавіча Чэхава.

З канца 1882 года Чэхаў пачынае супрацоўнічаць у пецярбургскім часопісе «Аскепкі», які заняў да таго часу вядучае становішча сярод гумарыстычных выданняў. 

У 1884 году выйшла яго першая кніга «Казкі Мельпамены». У тым жа годзе Чэхаў скончыў універсітэт і пачаў працаваць павятовым лекарам у Васкрасенску (цяпер — горад Істра), у лякарні вядомага земскага лекара Паўла Архангельскага, пазней Чэхаў працаваў у Звянігарадзе

Працуючы лекарам, Чэхаў не спыняў сваю літаратурную дзейнасць і пісаў шматлікія кароткія аповяды: сцэнкі, эцюды, накіды. У гэты перыяд з’явіліся такія аповяды як «Уцякач»«Хірургія», а таксама тэмы для такіх аповядаў, як «Мёртвае цела»«Сірэна». Пазней, у 1886 і 1887 гадах, ён аб’яднаў іх у складанкі «Пярэстыя аповяды» і «Нявінныя гаворкі».

У 1886 годзе, Чэхаў атрымаў запрашэнне на працу ад знакамітага выдаўца агульнарасійскай газеты «Новы час» Аляксея Суворына З пачаткам рэгулярнага супрацоўніцтва з газетай Чэхаў адмаўляецца ад псеўданіма і падпісваецца поўным імем. Напісаны ў 1877 годзе складанка аповядаў «У змярканні» прынесла Чэхаву Пушкінскую прэмію, а пасля публікацыі ў тым жа году ў прэстыжным часопісе «Паўночны веснік» аповесці «Стэп» Антон Чэхаў атрымаў сапраўднае прызнанне.

У 1887 году ў Маскве ў тэатры Корша была пастаўлена першая п’еса Чэхава «Іванаў».

Напачатку 1890 года Антон Паўлавіч Чэхаў становіцца практычна самым чытаным пісьменнікам Расіі. Ён друкуецца ў шматлікіх часопісах і газетах, выпускаюцца яго асобныя складанкі і перавыданні мінулых публікацый. За Чэхавым замацоўваецца рэпутацыя майстра псіхааналізу і чалавека, якому блізкія існыя сацыяльныя праблемы.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

У ліпені 1980 года пісьменнік Антон Паўлавіч Чэхаў высадзіўся на бераг вострава Сахалін.

Што прымусіла А.?П. Чэхава адправіцца ў паездку па расійскіх абшарах на край дзяржавы? Даследчыкі доўгія гады тлумачылі гэта з пазіцый ідэалогіі, што панавала ў савецкі час. А можа, у дарогу пісьменніка пагналі цікаўнасць, запал да перасоўванняў, магчымасць пазнаць свет катаржных, які быў неацэннай скарбніцай матэрыялаў для мастака. Але хутчэй за ўсё Чэхаў перш за усё хацеў зрабіць хто што-небудзь рэальнае для хворых і арыштантантаў, прыцягнуць увагу людзей і грамадства да месца, якое вартуюць тры скалы, што называюцца Трыма Братамі.

«Востраў Сахалін» А.?П. Чэхава — не першы выпадак звароту ў гісторыі рускай літаратуры да ўтоенай ад грамадскасці жыцця людзей, змушаных знаходзіцца ў турмах на катаржных працах. Але «Востраў Сахалін» займае тут адмысловае месца. Антон Паўлавіч правёў на выспе працу даследніка, медыка, сацыёлага. 

На працягу трох месяцаў знаходжання на востраве Антон Паўлавіч правеў гіганскую работу. Каб бліжэй пазнаёміцца з жыццём пасяленцаў і катаржных, ён зрабіў перапіс сахалінскага насельніцтва. «Я аб’ездзіў усе селішчы, заходзіў ва ўсе хаты, уставаў кожны дзень у пяць гадзін раніцы і ўсе дні быў у моцнай напрузе ад думкі, што шмат яшчэ не зроблена». Антон Паўлавіч змог сустрэцца амаль з усімі людзьмі, што жылі на востраве У тым ліку і з «палітычнымі». Сведчанне таму — шматлікія карткі-анкеты, запоўненыя падчас перапісу. Цікава, што карткі для перапісу сахалінцаў Антону Паўлавічу аддрукавалі ў друкарні катаржнага паста… З вострава А.?П. Чэхаў прывёз «цэлы куфар усякай катаржнай дробязі, каля 10 тысяч статыстычных картак і шмат усялякіх папер».

Але зведаўшы жыцце людзей на востраве, Чэхаў прыходзіць да высновы, што «…усе катаржныя выглядаююь як самыя звычайныя людзі — на іх тварах ёсць толькі адно жаданне — адказаць мне як можна больш пачціва і злачынства іх не разумнейшыя ды не хітрэйшыя за іх твары…»

 

 

 

 

 

У 1892 годзе Чэхаў купляе маёнтак у весцы Меліхава Серпухаўскага павета Маскоўскай губерні. Меліхаўскі перыяд — гэта не толькі натхнёная літаратурная праца Чэхава і актыўная медыцынская практыка, гэта каласальная грамадская дзейнасць пісьменніка. Падчас халернай эпідэміі Чэхаў працаваў земскім лекарам, абслугоўваючы 25 вёсак. Ён адкрыў на свае сродкі ў Меліхаве медыцынскі пункт, прымаючы мноства хворых і забяспечваючы іх лекамі. У Меліхаве і яго наваколлях Чэхаў пабудаваў тры школы для сялянскіх дзяцей, званіцу для сялян, удзельнічаў у пракладцы шашэйнай дарогі на Лапасню, замаўляў, каб на лапасненскай чыгуначнай станцыі сталі спыняцца хуткія цягнікі і там жа дамогся адкрыцця пошты і тэлеграфа. Акрамя таго, Чэхаў арганізаваў пасадку тысячы вішнёвых дрэваў.

У Меліхаве Чэхаву прыходзіць ідэя стварэння грамадскай бібліятэкі ў Таганрозе. Пісьменнік ахвяруе туды больш 2-х тысяч тамоў уласных кніг, сярод якіх нямала ўнікальных выданняў з аўтографамі музейнай каштоўнасці, а таксама складае для бібліятэкі галерэю партрэтаў дзеячаў навукі і мастацтвы.

У меліхаускі перыяд створаны «Палата № б», «Чалавек у футарале», «Выпадак з практыкі», «Іёныч», «Агрэст», напісаны вялікі «вясковы цыкл» твораў («Мужыкі», «На падводзе», «Новая дача», «Па справах службы»), аповесць «Тры гады», п’еса «Дзядзька Ваня». Тутака ж была напісана і п’еса «Чайка», прэм’ера якой адбылася ў 1896 годзе на сцэне пецярбургскага Александрыйскага тэатра.

Першая пастаноўка не мела поспеху. У 1898 годзе «Чайка» была пастаўлена на сцэне Маскоўскага Мастацкага тэатра і ішла з бесперапынным поспехам. Гэта пастаноўка МХТ адкрыла публіцы мастацтва Чэхава-драматурга. Пастаноўкі наступных чэхаўскіх п’ес («Дзядзька Ваня», 1899; «Тры сястры», 1901, «Вішнёвы сад», 1904) ажыццяўляліся толькі на сцэне гэтага тэатра.

У 1897 годзе ў Чэхава рэзка абвастрыўся сухотны працэс, і ён змушаны быў легчы ў лякарню. Па патрабаванні лекараў восень і зіму 1897/1898 гадоў пісьменнік жыў у Ніцы, потым у Парыжы. У траўні 1898 года ён вяртаецца на радзіму і едзе ў Меліхава, дзе жыве да верасня, а затым едзе ў Ялту. У Ялце ён набыў дзялянку зямлі ў двух кіламетрах ад у вёсцы Аутка і пачаткаў будаўніцтва хаты. Неўзабаве ён прадае маёнтак у Меліхава і з маці і сястрой канчаткова перабіраецца на жыхарства ў Ялту.

У Ялце Чэхаў вядзе актыўную грамадскую дзейнасць: як мясцовы жыхар, ён абіраецца ў члены апякунскай рады жаночай гімназіі, ахвяруе 500 рублёў на будаўніцтва школы ў Мухалатке, клапоціцца пра прыладу першай біялагічнай станцыі. Быўшы сам цяжка хворымі сухотамі, Чэхаў працуе ў Апякунстве пра прыезджых хворых.

Узімку 1900–1901 гадоў Чэхаў знаходзіўся ў Ніцы на лячэнні, потым з’ехаў у Італію, а ў лютым вярнуўся ў Ялту.

25 траўня 1901 года Антон Паўлавіч Чэхаў і вядучая актрыса МХТ Вольга Леанардаўна Кніпер абвянчаліся.

Адразу пасля вяселля Вольга Леанардаўна павезла мужа ва Ўфімскую губерню на кумыс (лічылася, што ён дапамагае пры сухотах). Чэхаў ужо вельмі слабы, але нягледзячы на пакутлівую хваробу, ён працягвае пісаць, сустракацца з людзьмі, дапамагаць усім.

Яны не бачыліся па некалькі месяцаў, бо Вольга была занятая ў тэатры, а Чэхаў змушаны быў знаходзіцца ў Ялце па прадпісанні лекараў. Расстанні гэтыя былі пакутлівыя для абодвух.

 

У 1904 году была пастаўлена яшчэ адна п’еса Чэхава «Вішнёвы сад», у якой Кніпер сыграла Ранеўскую. Гэта быў апошні твор Антона Паўлавіча Чэхава. Сухотны працэс узмацніўся настолькі, што ў траўні 1904 года Чэхаў пакінуў Ялту і разам з жонкай з’ехаў у Баденвейлер, знакаміты курорт на поўдні Нямеччыны.

15 ліпеня (2 па ст. стылю) у другой гадзіны ночы Чэхаў адчуў сябе асабліва дрэнна. Лекару, які прыехаў на выкліку ён сказаў цвёрда: «Я паміраю». Па старой нямецкай традыцыі, лекар што паставіў свайму калегу смяротны дыягназ, частуе паміраючага шампанскім. Чэхаў сказаў " Ich sterbe " не спяшаючыся асушыў куфель, потым прамовіў ». даўно я не піў шампанскага.» лёг, павярнуўся на левы бок, і неўзабаве сканаў. Пахавалі Чэхава ў Маскве. 

 

«…Ведаеце, думкі кожнага чалавека… раскіданыя ў бязладзіцы, цягнуцца кудысьці да мэты па адной лініі, сярод поцемак, і, нічога не асвятліўшы, не растлумачыўшы ночы, знікаюць дзесці далёка за старасцю…» А.?П. Чэхаў.

 

 

 

 

P.?S. Спектакль «Востраў Сахалін» адбудзецца 3 лютага на малой сцене Купалаўскага тэатра.

Просмотров: 19134
Архив комментариев
Ай, сябра, дзякуй, што напісаў тут пра Чэхава)
Автор: malchanau, 01.02.2010
У дзень народзінаў Чэхава ў "Майстэрні П. Фаменкі" купалаўцы гралі "Вясельле"! Шмат прыемных успамінаў ад гэтага ўтульнага тэатра. І за нас не было сорамна, было прыстойна й, месцамі, таленавіта. Потым крытыкі напісалі, што аб такой трупе марыць кожны маскоўскі рэжысёр. Упершыню ехаў з Масквы абсалютна шчаслівым і ганарлівым за нашых актораў!
...
Автор: alex_strel, 29.01.2010
3-га лютага?

busy