ВАША НОВОСТЬ


Если Вы знаете театральную новость,
которой нет у нас, пожалуйста,
напишите нам

Кто на сайте

Сейчас 84 гостей онлайн

Блоги «Театральной Беларуси»

Блоги «Театральной Беларуси»
Tags >> Гарцуев

Только что узнал про назначения Анисенко художественным руководителем Национального академического драматического театра Я. Коласа, а на его «свято место» в Театр белорусской драматургии — Александра Гарцуева. Новости в заштатный городок Бонн не доходят... Что поделаешь... Вроде бы все логично. Из руководителей небольших театров Анисенко самый титулованный. Ну и стремление к несовременной драматургии — на лицо. Да и витебский фактор всегда был ощутим в его театре. Александр Гарцуев в нашем театре человек известный, в достаточно краткие сроки материализовал профит от национальной премии (а судя по отзывам о «Людях на болоте», скоро еще одну получит). И для РТБД он не чужой, его «Черный квадрат» до сих пор в репертуаре. И с современной пьесой Гарцуев на «ты». Его постановка в Новом драматическом театре «Три поры одна судьба» Курейчика, на мой взгляд и вкус, лучший спектакль по пьесе этого драматурга. Все правильно. Все логично. Все очень скучно. Я уже знаю, что будет в Витебске и в ТБД от этих перемен слагаемых. И если витебская история мне интересна в меньшей степени, то в Минске как раз на этой площадке мы только что упустили шанс хорошего административного безобразия. Я когда-то предлагал назначить Курейчика руководителем театра. Почему, собственно, художественно руководят театрами только режиссеры? Но и из тех кадров, что уже работают в ТБД, можно было бы выбрать замечательного руководителя. Вот Александр Марченко уже долго руководит Центром драматургии при театре. Я себе представляю его первые судорожные движения на ответственном посту. Уверен, что не все его начинания были бы неправильными. А еще в театр потянулись бы те, кто за все время его работы в Центре, не услышали от него слова «нет!». Когда-нибудь дело дойдет и до этого. Но пока административный ресурс, к сожалению, не исчерпан.


Хочацца параўнаць два гэтых спектакля. Плоскасць для параўнання ёсць. Сюжэт падобны. Салдат-перакладчык нясе цывілізацыю (Дастаеўскага і Шэкспіра!) і разбурэнне ў старажытны архаічны лад, яго прыймае дзяўчына, што ўвасабляе зямлю, яе абрады. Нават развязкі інтанацыйна падобныя. Хаця ў Гарцуева нібыта хэпі-энд, але ён так моцна знітаваны са смерцю, што не радасць і шчасце за герояў адчуваецца. Адчуваецца іншае... І Раман Падаляка і там, і там грае гэтага самага перакладчыка ;) Многа падобнага, але цікава не гэта.

У чым розніца і чаму спектакль «Translations» асабіста мне (і як высветлілася па кулуарным размовам многа каму яшчэ) падаецца больш «ненаскім» за «Не мой»?

На маю думку, тут справа як раз у тым, як прыняла зямля прышэльца. Ірландская п'еса таму і выглядае так складана на сцэне, бо па сюжэту трэба, каб салдата-перакладчыка забілі. І каб было зразумела хто гэта зрабіў. Напружанасць паміж персанажамі тады з'явіцца. Але гэта не па-беларуску, калі госця забіваюць. Нават калі вораг у гасцях. Гэта праклён на многа каленаў. Вось з «Дзікім паляваннем» Караткевіча менавіта так адбылося.


Амаль дзевяноста гадоў таму на купалаўскай сцэне адбылася прэм’ера спектакля «Хам» па аднайменнай аповесці Э. Ажэшкі. Сёння, ужо ў XXI стагоддзі, рэжысёр Аляксандр Гарцуеў звярнуўся да гэтага твора, зрабіў яго інсцэніроўку і стварыў спектакль з чароўным жанравым вызначэннем: «нёманскі міф».

Галоўным поспехам пастаноўкі з’явіўся вобраз Франкі (Валянціна Гарцуева). Пазбавіўшыся бацькоў яна трапляе ў жорсткі чалавечы свет. Прыгожая і маладая Франка ідзе на службу да паноў, яе першы гаспадар пасля ночы кахання дае ёй грошы, і з гэтага часу кожны яе гаспадар становіцца яе палюбоўнікам. Кожную хвіліну яна помсціць за свой сорам, карыстаючыся сваёй прывабнасцю, Франка спакушае мужчын, яна кахае і ненавідзіць, лічыць сабе паненкай, а просты люд — «хамамі» і брудам. У ёй жыве д’ябл, але колькі адчаю, болі ў гэтай вар’яцкай душы. Франка закахалася ў «хама» Паўла (Аляксандр Абрамовіч) і выйшла за яго замуж, але яго дабрыня, цеплыня не выратоўвае дзяўчыну. Вобраз гэта атрымаўся ў спектаклі трагічны, моцны ў сваёй унутранай супярэчнасці, у бяссіллі атрымаць спакой і прабачэнне ў самой сабе — сапраўдны шэкспіраўскі маштаб, гамлетаўская душа.

Увогуле ж спектакль падобен на мазаічны малюнак: сцэны змяняюць адна адну, то гэта дыялогі на авансцэне, то мізансцэнічныя замалёўкі на вялікім драўляным памосце. Але якасная няроўнасць гэтых кавалкаў робіць са спектаклем небяспечную рэч. Некаторыя драматычныя сцэны вызываюць усмешку, а асобныя рэплікі, не павінныя вылучацца з агульнага тэксту, набываюць аб’ём і ператвараюцца ў жарт, да таго ж акцёры падыгрываюць рэакцыі зала, і сцэна пачынае стыхійна развівацца ў невядомым накірунку. У такой своеасаблівай імправізацыі ёсць нешта цікавае, гэта як спроба больш простых і жывых эмоцый вырвацца з-пад абагульненых, парой статычных масак герояў.